Select your Top Menu from wp menus

24.04.

U Takovu, pod vođstvom Miloša Obrenovića, počeo Drugi srpski ustanak – 1815. godine

U Takovu, pod vođstvom Miloša Obrenovića, počeo Drugi srpski ustanak – 1815. godine
Photo Credit To Wikipedia

Story Highlights

  • Na današnji dan 1815. godine u Takovu je, pod vođstvom Miloša Obrenovića, počeo Drugi srpski ustanak protiv turske vlasti. Ustanak je okončan sporazumom kojim je Srbija dobila samoupravu. Miloš Obrenović kasnije se izborio za položaj autonomne kneževine i naslednog kneza.

Drugi srpski ustanak predstavlja drugu fazu Srpske revolucije (po nekim istoričarima treću, ukoliko se u revolucionarne aktivnosti računa i Hadži-Prodanova buna iz 1814. godine) protiv Osmanskog carstva, koja je izbila kratko po okončanju Prvog srpskog ustanka.

Koristeći okolnosti i povoljan istorijski trenutak, sporazum sa Turcima je Miloš Obrenović iskoristio kao osnovu za dalje širenje i nove povlastice. Njegov konačan cilj bio je jasan, a to je uspostavljanje sopstvene, nezavisne vlasti.

Petnaest godina kasnije ovaj cilj delimično je ostvaren. Upornom diplomatijom i sa  mnogo političkog takta Miloš Obrenović je 1830. i 1833. godine izborio Hatišerife – posebne sultanove akte o delimičnoj unutrašnjoj samoupravi.

Ovim aktima Srbija je stekla prava na: slobodu veroispovesti, izbor starešina, nezavisnu unutrašnju upravu, povratak šest nahija koje je Karađorđe oslobodio tokom Prvog srpskog ustanka, slobodu trgovine, podizanje škola, bolnica i štamparija, zabranu naseljavanja Turaka u Srbiju i pravo na iseljavanje Turaka iz Srbije, osim u gradovima sa utvrđenjima. Porez koji je Srbija dva puta godišnje isporučivala Porti, sakupljan je od strane srpske vlasti. Posebnim beratom (ukazom) Milošu je priznato nasledno kneževsko dostojanstvo.

Drugi srpski ustanak je doveo do srpske autonomije u okviru Osmanskog carstva i uspostavljanja Kneževine Srbije, koja je imala svoju skupštinu, ustav i vladarsku dinastiju.

 

Ostali događaji na današnji dan:

1731. Umro engleski pisac Danijel Defo, autor romana “Robinson Kruso”.

1792. Francuski kapetan Klod Žozef Ruže de Lil komponovao “Marseljezu”, koja je kasnije postala himna Francuske.

1815. U Takovu, pod vođstvom Miloša Obrenovića, počeo Drugi srpski ustanak protiv turske vlasti. Ustanak okončan sporazumom kojim je Srbija dobila samoupravu. Miloš Obrenović kasnije se izborio za položaj autonomne kneževine i naslednog kneza.

1833. Rođen crnogorski vojvoda i pisac Marko Miljanov Popović, koji se istakao u borbi protiv Turaka. Naučio da čita i piše u 50. godini, kada se povukao iz javnog života zbog neslaganja s politikom kneza Nikole I Petrovića Njegoša.

1856. Rođen francuski maršal Filip Peten, heroj iz Prvog svetskog rata posle pobede nad Nemcima kod Verdena. U Drugom svetskom ratu sarađivao s nacističkom Nemačkom i bio na čelu kvislinške vlade u Višiju.
1898. Španija objavila rat SAD kao odgovor na ultimatum američke administracije da se španska vlast povuče sa Kube.

1903. Umro pravnik i istoričar Valtazar Bogišić, ministar pravde u Crnoj Gori od 1893. do 1899. i autor dela “Opšti imovinski zakonik za knjaževinu Crnu Goru” koji je 1888. napisao na zahtev crnogorskog kneza Nikole I Petrovića Njegoša.

1916. U Dablinu počeo antibritanski ustanak, “Uskršnji ustanak”, za nezavisnu Irsku Republiku. Britanske trupe ugušile ustanak za šest dana.

1934. Rođena američka filmska glumica Širli Meklejn. Proslavila se filmovima “Nevolje s Harijem”, “Apartman”, “Slatka Irma”, “Artisti i modeli” i “Vreme nežnosti”, za koji je dobila “Oskara”.

1945. Američke trupe u Drugom svetskom ratu oslobodile nemački koncentracioni logor Dahau.

1950. Formirana država Jordan spajanjem kraljevine Transjordanija i Palestine pod jordanskom okupacijom.

1967. Poginuo sovjetski kosmonaut Vladimir Mihajlovič Komarov prilikom prizemljenja vasionskog broda “Sojuz 1”.

1970. Kina lansirala prvi veštački satelit.

1975. Troje ljudi poginulo u napadu nemačke terorističke grupe Bader-Majnhof na ambasadu Nemačke u Štokholmu.

1986. Umrla Volis Simpson, koja je udajom za britanskog kralja Eduarda VIII postala vojvotkinja od Vindzora. Ne želeći da se odrekne braka sa Amerikankom, već jednom razvedenom i neplemićkog porekla, kralj bio prinuđen da 1936. abdicira.

1987. Slobodan Milošević, tadašnji predsednik Predsedništva Saveza komunista Srbije, posetio Kosovo Polje i dao podršku Srbima sa Kosova koji su se žalili na sve agresivniji nacionalizam kosovskih Albanaca. Ta podrška, simbolično izražena rečenicom “Niko ne sme da vas bije”, označila početak srpskog populističkog talasa na čijem će čelu u narednih 13 godina biti Milošević.

1991. Vlada Južne Afrike saopštila da je postigla dogovor sa Afričkim nacionalnim kongresom Nelsona Mandele da do 30. aprila 1991. oslobodi sve političke zatvorenike.

1992. Gerilski lideri u Avganistanu dogovorili se da Savet od 50 članova preuzme vlast posle rušenja komunističkog režima Nadžibulaha.

1996. Palestinski parlament u izbeglištvu iz povelje Palestinske oslobodilačke organizacije izbacio odredbu o uništenju Izraela.

1996. U Pekingu predsednici Rusije i Kine Boris Jeljcin i Đijang Cemin se dogovorili o novim odnosima dve zemlje.

2002. U svom domu u Njujorku u 94. godini umro fizičar i profesor u penziji Instituta za tehnologiju u Masačusetsku Viktor F. Vajskopf, koji je iz Beča došao u SAD 1937. i kasnije bio jedan od pronalazača atomske bombe, a potom zagovornik kontrole nuklearnog oružja.

Facebook Comments

Related posts